Nieuwsbrief

Regelmatig versturen wij een nieuwsbrief. Als u deze wilt ontvangen, vul dan hieronder uw naam en e-mailadres in.







DE TERRAZZOWERKER Afdrukken E-mail
Geschreven door Catharina Ravelli   
maandag, 12 maart 2012 17:55

terrazzowerkersRond 1900 kwamen de eerste Italiaanse terrazzowerkers uit de Noord-Italiaanse provincie Friuli naar Nederland. Toen bleek dat er voldoende werk was, volgden hun streek-en dorpsgenoten.

Terrazzovloeren werden in het begin van de 20ste eeuw erg populair en zijn in veel openbare gebouwen, kerken, ziekenhuizen en scholen aangebracht. Ieder vijftiger jaren huis had een terrazzo-aanrecht, gootsteen en douchevloer.

Van Friuli naar Den Haagterrazzobedrijf

Terrazzo wordt gemaakt van stukjes marmer in cement. Als de vloer hard is, wordt hij glanzend geschuurd. De techniek komt van oorsprong uit Italië en is ook wel bekend onder de naam granito. De meeste terrazzowerkers kwamen uit Friuli, in het noordoosten van Italië. Een belangrijke herkomstplaats was Maniago en de gehuchten daaromheen. De grootste concentratie terrazzowerkers in Nederland bevond zich in Den Haag. Daar was ook de enige Friulaanse club, die in 1983 nog ca. 130 leden had. Maar ook in Doetinchem en omgeving waren ze neergestreken, zoals de firma Monassa hier op de foto.

De oorsprong

De oorsprong van het terrazzowerk begint bij de eerste mozaïeken. In een door Chaldeeërs gebouwd paleis (1600 v Chr.) werden al wandversieringen van mozaïek aangetroffen. De Byzantijnse en Oud-Christelijke mozaïekkunst leverde in veel paleizen en basilieken bijzondere wand- en plafondversieringen op. Daarna ontstond het idee ook vloeren met mozaïeken te versieren. De Moren vervaardigden later mozaïektegels op een werkbank, om ze vervolgens in het werk aan te brengen. In een soort gipshoudend bindmiddel werden stukjes glas, marmersteentjes en zelfs edelmetalen gedrukt. Hieruit ontstond datgene, wat eeuwen later als terrazzo wordt gekenmerkt. Friuli kent een oude traditie in de mozaïekkunst. Bewijzen hiervan zijn in deze Regione overal te vinden, o.a. in Aquileia en in Spilimbergo met zijn speciale school voor mozaïekkunst.

De uitvinding

In de vijftiterrazzo-uitvindingende eeuw vonden Venetiaanse arbeiders een nieuwe praktische toepassing voor afgekeurd restmateriaal uit de marmergroeve. Ze gebruikten het om de terrassen (terrazzo) rond hun huizen te plaveien. De ongelijke, grillige brokken marmer werden in klei gedrukt om ze te verankeren. Met platte stenen begonnen de arbeiders vervolgens de oneffenheden weg te slijpen. Later werd een speciaal gereedschap, de Galera uitgevonden, waardoor de arbeiders rechtop konden staan bij het polijsten. De Galera bestond uit een lange steel met een verzwaard eind, waaraan de slijpsteen was bevestigd. Het resultaat was echter een bleek, dof uiterlijk. Later ontdekten de arbeiders dat geitenmelk de marmerkleur en glans goed naar boven bracht. Deze werken kregen de naam 'battuto di terrazzo alla veneziana', wat de term was voor grondwerk. Al spoedig werden deze grondwerkers terrazzieri genoemd.

Van goedkoop aanrecht naar gewild design

In 1824 werd het portlandcement uitgevonden, wat geheel nieuwe mogelijkheden gaf. Als uitvinder van dit cement wordt de metselaar Joseph Aspdin marmerkorrelsmarmerkorrelsgenoemd. Het voorheen gebruikte bindmiddel van leem, weke gips, puzzolaanaarde en traskalk werd afgezworen.

Tegenwoordig wordt terrazzo machinaal geslepen en gepolijst. Het vlakstampen van de marmerkorrels in de klei werd langzaam aan vervangen door het inwalsen en schuren van de vloer. Door verder ontwikkelde technieken is de creatieve vrijheid van terrazzo groter dan die van marmeren vloeren.

Nu heeft terrazzo niets meer van dat goedkope image uit de 50-er jaren, het is gewild design geworden. En terecht!

Onderstaande filmpjes laten de werkers zelf aan het woord.

Meer info

AMMER (Archivio Multimediale della Memoria dell'Emigrazione Regionale) del Friuli-Venezia Giulia

http://www.ammer-fvg.org/

http://www.consorzioilterrazzoallaveneziana.it/